《 YUKARI MAHALLE 》

 Yukarı mahalle, John Steinbeck'in üçleme olarak yazdığı kitapların ilkidir. Cennetin Doğuşu kitabındaki felsefi derinliğin aksine; daha basit, akıcı, anlaşılır bir kitaptır.. Günlük yaşamda insanın dokunduğu olayları, keyifli tasvirleri ve kurgusuyla bezeyerek anlatmıştır. Bu kitap, kurgusal bir anlatımdan ziyade; zıtlıklar üzerinden, muzip,mizahi ve ironik şekilde kurgulanmış bir eleştiridir.. Zıtlıkları fakir ve zengin kavramları üzerinden inceleyebiliriz. 

Fakir ve zengin deyince maddi açıdan düşünmüş olabiliriz lakin bu eserde; ahlaki değerlerin fakiri olan Danny ve arkadaşlarının, dostluk duyguları açısından zenginliği anlatılır. Elbette maddi açıdan yoksunluk da vardır fakat bu yoksunluk tembellikten ve avarelikten kaynaklanır.

İlk ahlaki değerlerin yoksulluğundan bahsederek başlayalım. Biliyoruz ki ahlaki değerler sadece kişisel vicdanı değil, toplumsal düzeni de korur. Kolay, umursamaz ve dürtüsel bir şekilde cam çerçeve indiren, zaman zaman hırsızlık yapabilen, çalışabilecek gücü varken çalışmayarak asalak gibi yaşayan, gerektiğinde yalan söyleyebilen insanlar; adalet, saygı, dürüstlük, sorumluluk gibi temel ahlaki değerlerin fakiri olagelmiştir. Bu değerlerin her biri, tüm insanların hayatında nadide bir bahçe gibidir. Bu değerlerin ihlali, muhatabın bahçesindeki nazenin canlıları ve kişinin emeklerini ezip geçmek ile eş değerdir. Bahçesi talan olan kişinin düzeninin bozulmasıyla başlayan silsile, domino taşı gibi toplumu da etkiler ve önü alınmazsa toplumsal düzen bozulur. 

Yazar, bu yoksunluklara sahip olan Danny ve arkadaşlarını, arkadaşlık bağları üzerinden zenginleştirmiştir. Nadiren birbirleriyle kavga ederek can acıtsalar da; baş karakterimiz Danny'nin şefkat duygusu, ve beklentisiz olarak arkadaşlarına evini açması, birbirlerini sahiplenmeleri ve beraber yaşayabilmeleri, onların en büyük zenginliğidir. 

Onların arkadaşlığı, ne aile bağları gibi zorunlu ne de aşk gibi tutkuludur; onların bağı, özgürce seçilen,ruhun derinliklerinde yankılanan yoldaşlıktır. Danny'nin dostluk bağına verdiği kıymet, dedesinden miras kalan iki evden bile kıymetlidir. Spoi olmasın diye sebebini anlatmayacağım ama bu durum ile yazarın, kapitalist düzeni eleştirdiğini düşünüyorum. 

Her güzellik dengeyle kıymetlidir. Özgürlük güzeldir fakat sorumluluk bilinciyle yan yana ilerlemezse solup gitmeye mahkûmdur. Danny ve arkadaşlarının, özgür ve avare hayatı, sorumsuzluk ile söner. Zıtlıklar üzerinden kurgulandığını söylediğim bu eser, kavuşmayla başlasa da bazı sönmelerle biter. Saygının, adaletin, dürüstlüğün olmadığı bir düzende; şefkat,merhamet gelişemez,büyüyemez. Yazar bu zıtlıkları, ironik anlatımıyla aynı yerde toplayarak farkındalık yaratmak ve olumsuz durumları eleştirmek istemiştir diye düşünüyorum. 

Kitaba başlarken kitabın teması olarak bahsedilen arkadaşlık bağına o kadar odaklanmışım ki, kitabın ilk sayfalarından hayal kırıklığına uğradım. Bir başka insana saygı duymayıp, çok kolay kul hakkına giren birinin arkadaşlığı, ne kadar ya da nereye kadar iyi olabilir? Kurguda olabilir ama gerçek hayatta bu mümkün değildir .. Başka bir insanın maddi ya da manevi hakkına umursamazca giren, sırf bireysel çıkarı için zamanı geldiğinde en yakınının kul hakkına da girer. Vicdan,saygı,adalet gibi değerlerin gönülde kökleşmediği ruh, en hafif rüzgârla uçar gider. Sadece bireysel değil,toplumsal mutluluk açısından da bu değerleri kalbimizde köklü hâle getirmek, insanlık görevimiz olarak nitelendirilmiştir.

Velhasıl kelâm, bu roman basit ve akıcı anlatımıyla okuma serüvenini kolaylaştırır. Ele aldığı konular açısından keyifli olma durumu ise,kişiye göre değişir diye düşünüyorum. Açıkçası ben çok keyifle okumadım konusu açısından ama, üçlemeyi okumaya devam edeceğim çünkü merak ediyorum:)). Yazarın; tasvirleri, edebi anlatımı hakikaten çok lezzetli, yolculuğa tat katan bir kalemi var, hakkını vermek lazım.. Üçlemeyi okumaya devam etme düşüncemde, yazarın edebi kaleminin etkisi var diyebilirim:). 

Bu anlattıklarım çerçevesinde kitabın içeriği hoşunuza gittiyse şans verebilirsiniz. 

Keyifli okumalar diliyorum..